Ga naar de inhoud Ga naar het zoeken Ga naar het footermenu 
Zoeken

Crisisorganisatie: advies en ondersteuning

 

De Wet publieke gezondheid en de Wet veiligheidsregio’s geven de GGD een taak bij crisis en rampen. Als er een ramp of crisis is, is de GGD verantwoordelijk voor vier processen in de publieke gezondheid: infectieziektebestrijding; medisch milieukundige zorg; psychosociale hulpverlening en gezondheidsonderzoek, gericht op incidenten en rampen. 
 

Bijzondere aandacht mag er zijn voor de rol van de GGD bij crisis en rampen. Elke GGD is vanuit zijn wettelijke taken verantwoordelijk voor de uitvoering van vier processen in de Nederlandse crisisaanpak: 

  1. Infectieziektebestrijding (denk aan mazelen, hepatitis, schurft, vogelgriep of COVID-19). 
  2. Medisch milieukundige zorg bij milieu-incidenten en/of rampen met gezondheidseffecten (denk aan asbestincidenten, rook bij branden, en loodvervuiling in de bodem). 
  3. Psychosociale hulpverlening en nazorg op collectief niveau en in het publieke domein (denk aan incidenten die mogelijk leiden tot maatschappelijke onrust zoals een zedenzaak). 
  4. Gezondheidsonderzoek na een ramp of crisis (denk aan een onderzoek met een zorginhoudelijk of een beleidsmatig doel zoals het onderzoek na de tramaanslag in Utrecht). 

Samenwerking GHOR 

Bij de uitvoering van deze taken werkt de GGD nauw samen met de Geneeskundige Hulpverleningsorganisatie in de Regio (GHOR). De GHOR opereert op het snijvlak van gezondheid en veiligheid om risicovolle situaties te voorkomen en (gezondheids-) schade ten gevolgen van ongevallen, rampen en crises te beperken. Dit doen zij door risico’s in de omgeving te signaleren, geneeskundige keten partners voor te bereiden op rampen en crises en het coördineren van de geneeskundige hulpverlening ten tijde van ongevallen, rampen en crises. De Directeur Publieke Gezondheid is zowel directeur van de GGD als van de GHOR. 
Vanzelfsprekend stemmen de GGD en de GHOR hun plannen met elkaar af en werken samen in de voorbereiding op rampen en crises. Bijvoorbeeld als het gaat om opleidingen, trainingen en oefeningen zodat we in de hele regio goed voorbereid blijven (lees meer over de GHOR in deze brochure).

Crisisbeheersing is binnen GGDrU een vak apart. Afgelopen jaar maakten wij een podcastreeks genaamd: 'De Terugblik'. In deze vierdelige reeks kijken wij terug op ruim een jaar coronapandemie, en bieden we een blik in de operatie en de mensen. De afleveringen beluister je hier:

  1. Hoe een GGD-arts opeens in een militaire missie terechtkwam met arts infectieziektebestrijding Putri Hintaran
  2. De Kunst van crisisbeheersing met voormalig beleidsadviseur crisisbeheersing en rampenbestrijding Maaike Schaap
  3. Hoe een jeugdarts scholen moest verlaten om corona te bestrijden met jeugdarts Liesbeth Meuwissen
  4. Check je plek, over medische milieukunde, met Adviseur Milieu en Gezondheid Maaike van Zijverden

Tijdelijke uitbreiding crisisorganisatie: Het Coronabedrijf 

Het COVID-19 virus zette de wereld in 2020 op zijn kop. Op 27 februari 2020 werd de eerste besmetting in Nederland geconstateerd. Vanaf toen heeft GGD regio Utrecht, vanuit haar wettelijke taak op het gebied van infectieziektebestrijding, een grote rol gespeeld in de bestrijding van het COVID-19 virus. 

COVID-19 is tot nu toe een meldingsplichtig in de categorie A-(infectie) ziekten. Artsen en medisch microbiologische labs in Nederland hebben een wettelijke meldingsplicht om een casus door te geven aan de GGD. De GGD spoort de bron van de infectie op, en gaat na of contacten van de patiënt, en daarmee de volksgezondheid, risico lopen op een besmetting. Daarna kan de GGD maatregelen nemen ter bescherming van contacten en ter preventie van verspreiding van de  ziekte. Tijdens deze coronacrisis was/is GGDrU verantwoordelijk voor: 

  • a.    Bron-en contactopsporing; per besmette patiënt onderzoekt de GGD met wie hij in contact is geweest in de periode dat hij besmettelijk was. Informeert hen over het risico van besmetting en wijst hen op de maatregelen die genomen moeten worden om verdere verspreiding van het virus te voorkomen.
  • b.    Monitoring besmette patiënten; in het kader van Corona monitort de GGD telefonisch de gezondheidstoestand van de besmette patiënt.
  • c.    Adviseren en informeren van de zorgketen over gebruik Persoonlijke Beschermingsmiddelen (PBM) en testbeleid.
  • d.    Taken in het kader van de meldingsplicht waaronder het rapporteren aan het RIVM.
  • e.    Bemonstering; het afnemen van testen bij de verdachte patiënten om besmetting vast te stellen.
  • f.    Surveillance en epidemiologisch onderzoek; het systematisch verzamelen van gegevens over de ontwikkeling van de epidemie/pandemie.
  • g.    Het beantwoorden van vragen en plannen van test- en vaccinatieafspraken voor inwoners. 
  • h.    Het adviseren/nemen van hygiënemaatregelen in zorginstellingen en uitbraakmanagement om uitbraken bij (zorg)instellingen, scholen en andere bijzondere locaties zoals bedrijven en horeca te bestrijden en te voorkomen.
  • i.    Het neerzetten van test- en vaccinatielocaties. 
  • j.    Het zetten van vaccinaties voor inwoners. 

Verantwoordelijkheden Directeur Publieke Gezondheid (DPG) 

In crisistijd is de DPG belast met de operationele leiding van de geneeskundige hulpverlening in de regio. De DPG is op basis van de Wet Publieke Gezondheid en Wet veiligheidsregio ambtelijk leidinggevende van zowel GGD regio Utrecht (GGDrU) als de GHOR (Geneeskundige Hulpverleningsorganisatie in de Regio). De DPG is tevens lid van het ROAZ MN (Regionaal Overleg Acute Zorg Midden-Nederland) en in de coronacrisis voorzitter van het Covid-19 kernteam ROAZ MN, met deelname van de besturen van de zorgorganisaties in de regio of een afvaardiging daarvan. Daarnaast neemt de DPG deel aan het Regionaal Beleidsteam (RBT) van de regio.

Aanvullende opdracht DPG in het kader van COVID-19 

De DPG heeft bij de aanvang van de COVID-19 crisis aanvullend op de wettelijke taken en verantwoordelijkheden van de minister van VWS, middels een brief van het ministerie van VWS aan de DPG’en op 31 maart 2020 met een verlenging van de opdracht op 18 augustus 2022, de volgende opdracht gekregen: 

  1. De zorg voor de kwetsbaren in de regio te organiseren (in ROAZ verband), de zogenaamde niet-ziekenhuiszorg (geestelijke gezondheidszorg, gehandicaptenzorg en in de verpleeg- en verzorgingshuiszorg).
  2. COVID-19 capaciteit te organiseren buiten de ziekenhuizen om de doorstroom van patiënten uit het ziekenhuis te bevorderen en onnodig instroom van patiënten vanuit huis het ziekenhuis te beperken. 

Aanvullend aan deze opdracht heeft de DPG samen met de voorzitter ROAZ gezorgd voor de monitoring van de continuïteit van zorg van de regio Utrecht. Door zowel frequent het COVID-19 Kernteam ROAZ bijeen te roepen en de bijbehorende agendabepaling, als door het organiseren van een dashboard waarop de continuïteit van zorg of wel de stagnatie in de zorgketen gemonitord wordt. 

Het opsporen van en beschermen tegen infectieziekte-uitbraken behoort tot de dagelijkse taken van de GGD. Bij het coronavirus (COVID-19) is er echter sprake van een grootschalige, wereldwijde uitbraak. In eerste instantie werden in het begin veel GGDrU medewerkers ingezet om de extra taken uit te kunnen voeren. In samenspraak met het dagelijks bestuur zijn toen reguliere processen en werkzaamheden tijdelijk afgeschaald en gingen alleen de kritische processen door. Echter, toen bleek dat het langer zou duren, heeft GGDrU sinds eind maart 2020 een meer duurzame structuur voor de corona-werkzaamheden opgestart. Alle activiteiten die voortvloeiden uit de pandemiebestrijding heeft GGDrU ondergebracht in een aparte organisatie, het Coronabedrijf. Het Coronabedrijf is een (tijdelijke) structuur die past bij deze bijzondere situatie. Hierbij werkt GGDrU op een flexibele manier, zodat snel ingespeeld kan worden op nieuwe landelijke richtlijnen en werkwijzen. Het Coronabedrijf bestaat uit verschillende afdelingen, waaronder het Klant Contact Centrum, Bemonstering, Traceren en Vaccineren.
  
In 2020 voerde het Coronabedrijf alle hierboven genoemde taken uit, behalve het vaccineren; in 2021 startte de vaccinatiecampagne. Om de diverse werkzaamheden uit te kunnen voeren is het Coronabedrijf eind december 2020 uitgegroeid naar ruim 1800 medewerkers. In 2021 werkten er op de piek 7.500 medewerkers en werden er zo’n 6000 vaccins per dag weggeprikt. Tijdens de boostercampagne die in december 2021 van start ging, werkten er ruim 5.000 mensen bij het Coronabedrijf en was er capaciteit voor 17.000 prikken per dag. Gedurende de hele periode werd er intensief samengewerkt met ketenpartners zoals VRU en GHOR, RIVM, burgemeesters, huisartsen de VVT-sector, de langdurige zorg  en de ziekenhuizen. Zij gaven hun medewerkers de ruimte om ons een aantal dagen te komen helpen.

Ter evaluatie van de boostercampagne heeft GGDrU in maart 2022 een intern videoverslag gemaakt. De highlights uit deze evaluatie bekijkt u hier.  

De medewerkers van het Coronabedrijf zijn onder andere te vinden op onze vaccinatielocaties door de gehele regio, waar zij hard werken aan het vaccineren van de inwoners. Het coronavaccin legt een lange weg af om uiteindelijk gezet te kunnen worden in de arm van de inwoner. Ook hier maakten wij een podcast over. De podcastreeks 'Van Vriezer tot Vaccin' is hier (deel 1) en hier (deel 2) te beluisteren.