Panelonderzoek Wat doen burgers bij ontmoetingen met onbegrepen gedrag? 

Het aantal zorgmeldingen over personen met onbegrepen gedrag is tussen 2012 en 2024 bijna verdrievoudigd. Het kan hier bijvoorbeeld gaan om mensen die zichzelf iets aan dreigen te doen, in een vervuilde woning leven, onder invloed zijn of het contact met de werkelijkheid dreigen te verliezen. Om beter inzicht te krijgen in hoe burgers omgaan met dergelijke situaties, zette GGD regio Utrecht een vragenlijst uit onder het GGD-panel en eerdere melders bij het Meld- en Adviespunt Bezorgd (MAB). Bijna 7.000 mensen vulden de vragenlijst in. In deze vragenlijst werden de respondenten vier casussen voorgelegd en vervolgens gevraagd hoe ze in vergelijkbare situaties zouden handelen.

De resultaten laten zien dat het handelen van mensen sterk afhangt van de situatie. Hun reactie wordt vooral bepaald door de ervaren veiligheid, de ernst van de situatie en de locatie. Zo geven mensen aan bij onbegrepen gedrag in de publieke ruimte liever niets te doen, terwijl bij zorgelijk gedrag in de omgeving behoefte is aan overleg met naasten. Bij overlast in de buurt doen mensen sneller een melding, meestal bij het niet-spoedeisende nummer van de politie.   

Respondenten kennen vooral de politie en 113 Zelfmoordpreventie. Zorgmeldpunten, zoals het MAB, Landelijk meldpunt Zorgwekkend gedrag, Veilig Thuis en gemeentelijke meldpunten, zijn minder bekend. Daardoor kiezen mensen vaak voor de politie als ze een melding willen doen, terwijl een zorgmeldpunt in veel gevallen beter zou passen.   

Mensen die voorafgaand aan de vragenlijst al eens een melding over iemand met onbegrepen gedrag hadden gedaan, zijn vooral tevreden over de politie en 113 Zelfmoordpreventie. Respondenten geven aan dat als ze een melding doen dat ze vooral verwachten dat de persoon hulp krijgt, dat zij zelf een handelingsperspectief geboden worden en daarnaast verwachten ze dat ze anoniem kunnen blijven. Hierbij geven ze ook aan dat ze meer behoefte hebben aan praktische kennis over onbegrepen gedrag, en dat bijna de helft bereid is om deel te nemen aan een training over onbegrepen gedrag.   

De belangrijkste vragen die burgers hebben zijn: Wat kan ik zelf doen? Waar meld ik? Wanneer meld ik? En wat gebeurt er nadat ik een melding heb gedaan?  

Het rapport met de uitkomsten van het panelonderzoek is beschikbaar op de website van GGDrU GezondheidsAtlas.