8 april 2026

Toolkit monitor valpreventie biedt gemeenten inzicht en praktische handvatten  

Valpreventie is als ketenaanpak niet meer weg te denken: elke gemeente heeft aanbod en afspraken met verschillende partijen om te voorkomen dat inwoners vallen. Maar wat levert je aanpak precies op? En op welke punten kan je het best bijsturen?

Door te monitoren kun je deze vragen beantwoorden. Daarom heeft GGD regio Utrecht, met steun van ZonMw, een toolkit ontwikkeld waar je – met zo min mogelijk inzet – de belangrijkste informatie verzamelt over je lokale valpreventie-aanbod.

Hoe werkt het?

In de toolkit staat hoe gemeenten hun aanbod kunnen volgen met een klein aantal indicatoren. Deze geven inzicht in de uitvoering van het aanbod en in de eerste effecten op korte termijn. Om de tijdsinvestering zo klein mogelijk te houden, zijn veel stappen geautomatiseerd. De gegevens uit de vragenlijsten worden via SharePoint automatisch verwerkt in Excel en weergegeven in een interactief dashboard. Via een infographic kunnen gemeenten de resultaten eenvoudig delen.

“Wat heeft het opgeleverd?”. Links wordt de startsituatie beschreven: vóór de cursus had een groep deelnemers een zeer beperkte mobiliteit. Na de cursus hadden deelnemers, op basis van een SPPB-score van 0 tot 12 punten, een laag risico op nieuwe beperkingen. In het midden en rechts staan de belangrijkste resultaten: 67 procent van de deelnemers geeft aan dat hun mobiliteit is toegenomen. 67 procent van de deelnemers weet hoe een val te voorkomen. 80 procent vindt dat de cursus was zoals verwacht. 80 procent vindt dat de cursus nuttig was. Onderaan staat een staafdiagram met resultaten per onderwerp, verdeeld in toegenomen, gelijk gebleven en afgenomen: – Kennis over vallen: 40 procent toegenomen, 40 procent gelijk gebleven, 20 procent afgenomen. – Bezorgdheid om te vallen: 40 procent toegenomen, 40 procent gelijk gebleven, 20 procent afgenomen. – Bot- en spierversterkende oefeningen (wekelijks): 60 procent toegenomen, 20 procent gelijk gebleven, 20 procent afgenomen. – Balansoefeningen (wekelijks): 70 procent toegenomen, 20 procent gelijk gebleven, 10 procent afgenomen. Bron: enquête gemeente 2025.

De toolkit bestaat uit:

  • Twee vragenlijsten, een voor- en nameting voor deelnemers aan een valpreventieve beweeginterventie.
  • Excel-bestand waar data worden ingeladen, geanalyseerd en gepresenteerd in een interactief dashboard met tabellen en figuren.
  • Installatiedocument hoe je met de apps PowerAutomate, Forms en Excel van Microsoft 365 resultaten automatisch kan inladen.
  • Instructiedocument voor het inregelen van de monitor in de dagelijkse praktijk (wie doet wat).
  • Verdiepend document met toelichting hoe we zijn gekomen tot de indicatoren, welke uitspraken je hiermee kan doen, en welke veranderlogica (Theory of Change) hieraan ten grondslag ligt.
  • Infographic, voor het jaarlijks presenteren van je lokale resultaten.

Anouk Morgenstern, themaspecialist vitaal ouder worden: ‘De monitor gebruikt bewust een beperkt aantal indicatoren, zodat meten uitvoerbaar blijft voor alle betrokkenen. Het doel is niet perfect meten, maar leren en verbeteren. 20 gemeenten in de regio Utrecht hebben de tool inmiddels geïnstalleerd. Anderen volgen binnenkort. We hopen dat de tool inzichten geeft en gemeenten helpt bij het bijsturen in beleid!’

Ervaringen van gebruikers

Chantal Bos, adviseur Sociaal Domein gemeente Houten: ‘Je hebt de gegevens om te evalueren en te leren. Hiermee kan je echt de slag maken naar: doen we het juiste en dat inzichtelijk maken.’

Fysiotherapeut Renske van Hoeijen: ‘Het invullen van de database kost weinig moeite. Je kan hiermee de effectiviteit van de cursus laten zien. Door de nameting zag ik bijvoorbeeld dat iedereen was verbeterd qua tijd en functie.’

Meer informatie

Heb je vragen over de toolkit valpreventie? Of wil je weten wat GGD regio Utrecht voor jouw gemeente of (sub)regio kan betekenen? Neem contact op met Anouk Morgenstern van team Gezondheidsbevordering.

Open het voorbeeld Infographic Valpreventie

Meer informatie